Uszczelki do instalacji z glikolem i pomp ciepła

Gdzie pracują uszczelki w instalacjach z glikolem

Roztwory glikolu etylenowego lub propylenowego z wodą stosuje się wszędzie tam, gdzie czynnik grzewczy lub chłodniczy może spaść poniżej zera. Typowe miejsca to dolne źródła gruntowych pomp ciepła, obiegi solarne, chłodnice nagrzewnic w centralach wentylacyjnych, instalacje wody lodowej, chłodzenie maszyn i form wtryskowych oraz układy chłodzenia silników.

W takich obiegach uszczelek jest sporo: płaskie uszczelki w śrubunkach i złączkach, uszczelki kołnierzowe przy pompach i zaworach, uszczelki pokryw i króćców wymienników, a także oringi w armaturze. Każda z nich ma kontakt z tym samym medium, więc materiał warto dobrać jednakowo starannie dla całego układu, a nie tylko dla elementu, który akurat przecieka.

Czym glikol różni się od wody z punktu widzenia uszczelki

Glikol jest cieczą o mniejszym napięciu powierzchniowym niż woda, dlatego łatwiej wnika w mikronieszczelności. Połączenie, które było szczelne na wodzie, po napełnieniu glikolem może zacząć „pocić się”, zwłaszcza gdy uszczelka jest już stwardniała albo dociśnięta nierównomiernie.

Drugą sprawą są dodatki. Gotowe płyny do instalacji zawierają inhibitory korozji i stabilizatory, a z czasem – szczególnie przy przegrzewaniu lub kontakcie z powietrzem – glikol ulega degradacji i robi się kwaśny. Uszczelka musi więc znosić nie tylko sam glikol, ale też dodatki i produkty jego starzenia. Do tego dochodzą cykle temperatury: w pompie ciepła czy instalacji solarnej medium raz jest zimne, raz gorące, a materiał musi zachować sprężystość w całym tym zakresie.

EPDM – podstawowy wybór do glikolu

Guma EPDM jest uznawana za jeden z najlepszych elastomerów do wody, pary i roztworów glikolu. Nie pęcznieje w nich, dobrze znosi zmiany temperatury i starzenie, dlatego to właśnie z EPDM wykonuje się większość uszczelek w instalacjach grzewczych, chłodniczych i w pompach ciepła. Jest odporna także na wiele dodatków stosowanych w płynach instalacyjnych.

Słabość EPDM jest jedna, ale ważna: oleje i smary mineralne. W kontakcie z nimi guma mocno pęcznieje i traci właściwości. Dlatego uszczelek EPDM nie należy smarować przy montażu wazeliną techniczną ani smarem do łożysk. Jeśli w obiegu glikolowym może pojawić się olej – na przykład w niektórych układach chłodzenia maszyn – materiał trzeba dobrać inaczej. Więcej o różnicach między gumami piszemy w poradniku EPDM, NBR, FKM czy silikon – jaką gumę wybrać na uszczelkę.

NBR – kiedy ma sens w obiegu z glikolem

Guma NBR (nitrylowa) kojarzy się przede wszystkim z olejami i paliwami, ale w wielu tabelach odporności ma także dobrą ocenę dla glikolu. W praktyce sprawdza się tam, gdzie medium jest mieszaniną glikolu z domieszką oleju albo gdy ta sama uszczelka ma kontakt i z płynem chłodzącym, i z olejem – jak w części układów chłodzenia silników i maszyn.

W typowej instalacji grzewczej lub pompie ciepła NBR przegrywa jednak z EPDM. Gorzej znosi długotrwałą pracę w gorącej wodzie i starzenie, a jej odporność zależy w większym stopniu od konkretnej mieszanki. Dlatego przy czystym roztworze glikolu z wodą bezpieczniejszym wyborem jest EPDM, a NBR warto rozważyć dopiero wtedy, gdy w medium jest olej.

Porównanie materiałów do glikolu

Tabela pokazuje ogólne tendencje. Przy konkretnym płynie, stężeniu i temperaturze decyduje karta producenta materiału oraz zalecenia producenta płynu instalacyjnego.

Jak odczytywać oceny w takich zestawieniach, wyjaśniamy w poradniku Jak czytać tabele odporności chemicznej uszczelek.

Płyty uszczelkarskie na kołnierze i wymienniki

Na połączeniach kołnierzowych pomp, zaworów i wymienników w większych instalacjach często stosuje się uszczelki wycinane z płyt bezazbestowych. O ich odporności na glikol decyduje przede wszystkim spoiwo elastomerowe oraz rodzaj włókien. Wiele gatunków płyt producenci deklarują jako odpowiednie do wody, płynów chłodzących i niezamarzających, ale nie jest to regułą dla wszystkich.

Zanim wybierzesz płytę, sprawdź w jej karcie technicznej i tabeli odporności producenta, czy glikol lub płyny niezamarzające są wymienione jako dopuszczalne medium. W ofercie mamy płyty kilku producentów, a karty w PDF udostępniamy na stronie Karty techniczne płyt. Jeśli połączenie ma pracować przy wyższym ciśnieniu i zmiennej temperaturze, ważne są też ściśliwość i powrót sprężysty – opisujemy je w poradniku Ściśliwość i powrót sprężysty płyty – co znaczą w praktyce.

Uszczelki płaskie do złączek i śrubunków

Najczęstsza wymiana w instalacjach z glikolem dotyczy płaskich uszczelek w śrubunkach przy pompach obiegowych, zaworach i przyłączach wymienników płytowych. Oryginalne uszczelki z gumy lub tektury uszczelkarskiej twardnieją po kilku sezonach, a przy rozkręcaniu połączenia zwykle nie nadają się do ponownego użycia.

Przy wymianie warto pamiętać o kilku zasadach:

• dobierz średnicę wewnętrzną i zewnętrzną do gniazda, a nie „na oko” – za szeroka uszczelka wchodzi w przelot, za wąska nie przenosi nacisku,
• zachowaj grubość zbliżoną do oryginału, bo od niej zależy, czy śrubunek dociśnie uszczelkę równomiernie,
• przed montażem oczyść powierzchnie przylgowe ze starych resztek uszczelki i osadów,
• nie smaruj uszczelek EPDM smarami mineralnymi,
• po napełnieniu i pierwszym nagrzaniu instalacji skontroluj połączenia.

Jeśli uszczelka przecieka mimo wymiany, przyczyna może leżeć gdzie indziej – omawiamy je w poradniku Dlaczego uszczelka przecieka? 8 najczęstszych przyczyn.

Wytniemy uszczelki do Twojej instalacji

Potrzebujesz uszczelek do pompy ciepła, wymiennika albo instalacji wody lodowej? Napisz, jakie medium krąży w układzie (rodzaj glikolu i stężenie), w jakiej temperaturze i pod jakim ciśnieniem pracuje. Pomożemy wybrać między gumą EPDM, NBR a płytą uszczelkarską i przygotujemy wycenę. Uszczelki wycinamy nożem oscylacyjnym CNC według rysunku, pliku DXF lub wzoru – od jednej sztuki do wielotysięcznych serii, z ponad 50 rodzajów płyt dostępnych w magazynie. Zobacz też strony Płyty gumowe, Dobór materiału uszczelniającego oraz Wycinanie uszczelek.