Dlaczego uszczelka przecieka? 8 najczęstszych przyczyn

1. Materiał nie pasuje do medium

To najczęstsza przyczyna przecieków, które pojawiają się po kilku dniach lub tygodniach pracy. Uszczelka trzyma przy montażu, ale medium stopniowo ją niszczy: guma pęcznieje i mięknie, płyta włóknista traci spoiwo, materiał twardnieje i pęka.

Typowe przykłady:

• EPDM w kontakcie z olejem lub paliwem – silnie pęcznieje i traci wytrzymałość; EPDM nadaje się do wody, pary i glikolu, ale nie do węglowodorów,
• NBR w gorącej wodzie i parze – z czasem twardnieje i pęka; NBR to guma do olejów i paliw,
• płyta do wody użyta przy oleju – dobrej płyty do pary nie zawsze można użyć przy olejach i paliwach, warto sprawdzić pęcznienie w karcie technicznej.

Przed wyborem materiału ustal trzy rzeczy: medium (z jego stężeniem), temperaturę i ciśnienie. Z tymi danymi skorzystaj z naszego narzędzia Dobór materiału uszczelniającego albo napisz do nas.

2. Przekroczona temperatura lub ciśnienie

Każdy materiał ma graniczną temperaturę i ciśnienie, ale te wartości nie sumują się dowolnie. Płyta, która wytrzymuje wysoką temperaturę przy niskim ciśnieniu, nie musi wytrzymać tej samej temperatury przy wysokim. Dlatego karty techniczne płyt uszczelkarskich podają wykres pT, czyli dopuszczalne pary ciśnienie–temperatura dla danej grubości.

Jeśli instalacja pracuje blisko granicy, wybierz materiał z zapasem albo cieńszą uszczelkę, która lepiej znosi obciążenia. Karty techniczne naszych płyt znajdziesz na stronie karty techniczne płyt.

3. Zła grubość uszczelki

Zbyt gruba uszczelka z płyty jest mniej stabilna: pod naciskiem i w temperaturze płynie, osiada i łatwiej ją wydmuchać. Zbyt cienka nie wypełni nierówności kołnierzy i medium znajdzie drogę pod nią. Zasada jest prosta: uszczelka powinna być tak cienka, jak pozwala stan powierzchni. Szczegółowo opisaliśmy to w poradniku Jaką grubość uszczelki z płyty wybrać?

4. Zniszczone powierzchnie kołnierzy

Uszczelka wypełnia drobne nierówności, ale nie naprawi uszkodzonego kołnierza. Szczególnie groźne są rysy promieniowe, czyli biegnące od środka na zewnątrz: tworzą gotowy kanał dla medium, nawet jeśli są płytkie. Rysy obwodowe są znacznie mniej szkodliwe.

Przed montażem sprawdź też:

• czy na kołnierzach nie zostały resztki starej uszczelki (zdejmij je skrobakiem, nie szlifierką, żeby nie porysować powierzchni),
• czy powierzchnie nie są skorodowane lub wżerowe,
• czy kołnierze są równoległe i nie są wypaczone.

Przy lekko nierównych kołnierzach pomaga grubsza lub bardziej miękka uszczelka. Przy głębokich uszkodzeniach kołnierz trzeba wyrównać.

5. Nierówny, za słaby lub za mocny docisk

Uszczelka uszczelnia tylko wtedy, gdy jest równomiernie dociśnięta na całym obwodzie. Typowe błędy przy montażu:

• dokręcanie śrub po kolei dookoła – kołnierz przechyla się, z jednej strony uszczelka jest zgnieciona, z drugiej prawie luźna. Śruby dokręcaj na krzyż, w kilku przejściach, stopniowo zwiększając siłę,
• za słaby docisk – uszczelka nie wypełnia nierówności, szczególnie przy twardych płytach,
• za mocny docisk – materiał zostaje zgnieciony lub wypchnięty na zewnątrz, traci sprężystość i po pierwszym nagrzaniu połączenie zaczyna cieknąć.

Wymagany docisk zależy od materiału, grubości i wymiarów uszczelki. Zalecenia producenta płyty są tu ważniejsze niż „wyczucie” montera.

6. Ponowne użycie starej uszczelki

Uszczelka z płyty lub z grafitu po pierwszym dociśnięciu i nagrzaniu jest trwale odkształcona. Po rozkręceniu połączenia nie wróci do pierwotnego kształtu i nie wypełni nierówności tak jak nowa. Nawet jeśli wygląda dobrze, przy ponownym montażu zawsze zakładaj nową uszczelkę. To najtańszy element całego połączenia.

7. Smar, pasta lub silikon na uszczelce

Smarowanie uszczelki „dla pewności” często daje odwrotny skutek. Smar zmniejsza tarcie między uszczelką a kołnierzem, więc pod ciśnieniem łatwiej ją wypchnąć, a część smarów niszczy spoiwo płyt włóknistych. Większość producentów płyt uszczelkarskich zaleca montaż na sucho. Jeśli uszczelka przywiera do kołnierzy i trudno ją potem zdjąć, wybierz płytę z powłoką antyadhezyjną zamiast smarować.

8. Niedokładne wymiary uszczelki

Uszczelka wycięta ręcznie nożykiem lub na oko często ma nierówne krawędzie, przesunięte otwory pod śruby albo za małą średnicę wewnętrzną. Skutki:

• uszczelka wchodzi w światło rury i jest wymywana przez przepływ,
• otwory nie pokrywają się ze śrubami, więc uszczelka jest naciągnięta lub pomarszczona,
• szerokość pierścienia jest nierówna i docisk rozkłada się nierównomiernie.

Średnica wewnętrzna uszczelki nie powinna być mniejsza niż średnica wewnętrzna rury. Dla nietypowych kształtów najlepiej przesłać rysunek lub starą uszczelkę jako wzór.

Jak szybko znaleźć przyczynę przecieku

Uszczelka wycięta na wymiar i dobrana do warunków pracy

Jeśli przeciek się powtarza, napisz do nas: podaj medium, temperaturę, ciśnienie i wymiary połączenia (albo prześlij zdjęcie starej uszczelki). Dobierzemy materiał spośród ponad 50 rodzajów płyt dostępnych w magazynie i wytniemy uszczelki na wymiar nożem oscylacyjnym, już od jednej sztuki.