Montaż szczeliwa w dławnicy krok po kroku

Kiedy wymienić szczeliwo, a kiedy wystarczy je dokręcić

Dławnica pompy z założenia przepuszcza niewielką ilość medium. Wyciek chłodzi i smaruje pierścienie, więc sam fakt, że spod dławika kapie, nie jest awarią. Sygnałem do działania jest dopiero wyraźny wzrost wycieku, którego nie da się już opanować lekkim dociągnięciem dławika, albo sytuacja odwrotna: dławnica jest gorąca, a wyciek zanika.

Dokręcanie ma sens, dopóki dławik ma jeszcze zapas skoku i szczeliwo zachowało elastyczność. Jeśli dławik dochodzi niemal do czoła komory, pierścienie są twarde, spieczone albo wyciśnięte w szczelinę przy wale – trzeba wymienić cały komplet. Dokładanie jednego nowego pierścienia na stare szczeliwo daje zwykle tylko krótką poprawę, bo dolne pierścienie dalej nie uszczelniają.

Przygotowanie: demontaż starego szczeliwa i oględziny

Pompę zatrzymaj, odetnij zasilanie i zabezpiecz przed przypadkowym uruchomieniem, zamknij zawory po stronie ssawnej i tłocznej, a następnie rozpręż korpus pompy. Odkręć nakrętki dławika i odsuń go po wale.

Stare pierścienie wyjmij elastycznym wyciągaczem do szczeliwa (ślimakiem). Nie podważaj ich śrubokrętem, bo łatwo porysować tuleję wału i ściankę komory, a każda rysa stanie się później ścieżką wycieku. Jeżeli w dławnicy jest pierścień przepłukujący (latarniowy), zapamiętaj jego położenie względem otworu doprowadzenia wody.

Po wyjęciu szczeliwa wyczyść komorę i obejrzyj:

• tuleję wału – rowki, wżery i przebarwienia od przegrzania; na zniszczonej tulei żadne szczeliwo nie wytrzyma długo,
• bicie i luz wału – zużyte łożyska powodują, że wał „rozbija” szczeliwo,
• komorę dławnicową i dławik – wyrobienie, zadziory, zabrudzenia na dnie komory.

Warto też obejrzeć wyjęte pierścienie. Ich wygląd często podpowiada przyczynę wcześniejszych problemów – szczeliwo spieczone przy wale świadczy o przegrzaniu, a napęczniałe o złym doborze do medium.

Pomiar komory i dobór przekroju

Zmierz średnicę wału (lub tulei) w miejscu pracy szczeliwa, średnicę otworu komory oraz jej głębokość. Przekrój szczeliwa to połowa różnicy średnic: (średnica komory − średnica wału) / 2. Głębokość komory podzielona przez przekrój mówi, ile pierścieni zmieści się w dławnicy, z uwzględnieniem pierścienia przepłukującego i miejsca na wejście dławika.

Nie dobieraj szczeliwa „na oko” i nie rozbijaj młotkiem za grubego sznura, żeby wszedł do komory. Spłaszczony pierścień ma zniszczoną strukturę oplotu i nie rozpręża się równomiernie. Jak dobrać sam rodzaj szczeliwa do medium, temperatury i prędkości wału, opisaliśmy w poradniku Szczeliwa plecione do pomp i armatury – jak dobrać.

Cięcie pierścieni

Pierścienie najlepiej ciąć na trzpieniu o średnicy wału – może to być kawałek pręta lub sam wał, jeśli jest wymontowany. Owiń szczeliwo wokół trzpienia ciasno, ale bez rozciągania, i przetnij ostrym nożem wszystkie zwoje jednocześnie. Dzięki temu każdy pierścień ma tę samą długość, a końce stykają się bez szczeliny i bez zakładki.

Spotyka się dwa rodzaje cięcia:

Niezależnie od sposobu cięcia przymierz pierwszy pierścień na wale. Szczelina między końcami lub ich zachodzenie na siebie oznacza, że trzpień ma złą średnicę albo szczeliwo było rozciągane przy nawijaniu. Gotowe pierścienie pakowane fabrycznie lub prasowane w formie ułatwiają montaż tam, gdzie wymiana odbywa się często.

Zakładanie pierścieni krok po kroku

Każdy pierścień zakładaj i dosuwaj osobno. Wkładanie kilku pierścieni naraz i dociskanie ich dopiero dławikiem sprawia, że dolne pozostają luźne, a cały nacisk przenosi kilka górnych.

1. Lekko rozchyl pierścień osiowo (jak sprężynę), nie promieniowo, i nałóż go na wał.
2. Wsuń pierścień do komory i dociśnij do dna tulejką montażową lub dzielonym pierścieniem dociskowym; w ostateczności samym dławikiem. Nie używaj ostrych narzędzi.
3. Styk każdego kolejnego pierścienia przesuń względem poprzedniego – w praktyce o ćwierć lub o jedną trzecią obwodu, zależnie od liczby pierścieni. Styki ułożone w jednej linii tworzą prostą drogę dla wycieku.
4. Jeśli dławnica ma pierścień przepłukujący, ustaw go tak, by po dociśnięciu kompletu leżał naprzeciw otworu doprowadzenia wody płuczącej.
5. Po włożeniu ostatniego pierścienia sprawdź, czy dławik wchodzi do komory prosto i ma zapas skoku na późniejsze dociąganie.

Wał obracany ręcznie po montażu powinien dawać się obrócić bez wyraźnego oporu. Jeśli się zacina, szczeliwo jest za grube lub za mocno dociśnięte już na etapie montażu.

Dokręcanie dławika i docieranie po uruchomieniu

Nakrętki dławika dokręć najpierw tylko ręcznie, równomiernie, tak by dławik leżał równolegle do czoła komory. Skośnie dociśnięty dławik ściska szczeliwo tylko z jednej strony i przyspiesza zużycie tulei.

Uruchom pompę z wyraźnym wyciekiem. Na początku szczeliwo osiada i dopasowuje się do wału, a obfity wyciek odprowadza ciepło z tego procesu. Następnie dociągaj obie nakrętki o niewielki kąt, po równo, i odczekaj kilka minut, obserwując wyciek oraz temperaturę dławika. Powtarzaj, aż wyciek spadnie do poziomu zalecanego przez producenta pompy lub szczeliwa.

Dławik ma pozostać ciepły, ale nie gorący. Dymienie, piszczenie lub nagłe zaniknięcie wycieku oznacza zbyt mocne dokręcenie – poluzuj nakrętki, pozwól dławnicy ostygnąć i zacznij dociąganie od nowa. W armaturze, gdzie trzpień porusza się wolno, wycieku na zewnątrz nie dopuszcza się, a dławik dokręca się zgodnie z instrukcją zaworu.

Najczęstsze błędy przy montażu szczeliwa

Jeżeli wyciek wraca szybko po wymianie, przyczyna zwykle leży poza samym szczeliwem: w stanie wału, łożysk lub w doborze materiału do medium. Podobny tok myślenia przy uszczelkach płaskich opisujemy w poradniku Dlaczego uszczelka przecieka? 8 najczęstszych przyczyn.

Szczeliwo i uszczelki do pompy z PLASTCAR

W hurtowni PLASTCAR we Wrocławiu sprzedajemy szczeliwa plecione bawełniane, PTFE i grafitowe w przekrojach dobieranych do komory dławnicowej. Podaj średnicę wału i komory, medium, temperaturę oraz ciśnienie – dobierzemy szczeliwo i przygotujemy wycenę. Uszczelki płaskie do pokryw i kołnierzy tej samej pompy wytniemy na wymiar nożem oscylacyjnym CNC z płyt uszczelkarskich, gumy lub PTFE, już od jednej sztuki.