Płyta uszczelkarska do wody pitnej – jakie atesty są potrzebne?

Dlaczego uszczelka do wody pitnej potrzebuje dokumentu

Większość płyt uszczelkarskich i gum technicznych to mieszanki: włókna, wypełniacze, kauczuk, środki wulkanizujące, plastyfikatory, antyutleniacze. W instalacji przemysłowej liczy się to, czy materiał wytrzyma medium, temperaturę i nacisk śrub. W instalacji z wodą do picia dochodzi drugie pytanie: co z uszczelki może przejść do wody i czy jej powierzchnia nie będzie sprzyjać rozwojowi bakterii.

Uszczelka ma z wodą niewielką powierzchnię styku, ale pracuje w niej latami, często w ciepłej wodzie i w miejscach, gdzie woda okresowo stoi. Dlatego zarówno przepisy, jak i zamawiający (wodociągi, generalni wykonawcy, inspektorzy nadzoru) wymagają, by materiał miał potwierdzoną przydatność do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia. Bez takiego dokumentu odbiór instalacji może się skończyć wymianą uszczelek.

Atest higieniczny PZH – wymaganie w Polsce

W Polsce dokumentem potwierdzającym, że wyrób może mieć kontakt z wodą do spożycia, jest atest higieniczny wydawany przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (potocznie „atest PZH”). Instytut ocenia skład materiału i wyniki badań migracji, a w ateście określa zakres zastosowania – na przykład rodzaj wody czy dopuszczalną temperaturę. Atest ma określony termin ważności.

Przy zamawianiu uszczelek warto pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, atest dotyczy konkretnego wyrobu konkretnego producenta – nie „gumy EPDM” ani „płyty aramidowej” w ogóle. Po drugie, trzeba sprawdzić, czy zakres atestu obejmuje warunki pracy uszczelki, zwłaszcza ciepłą wodę użytkową.

KTW, W 270 i WRAS – oznaczenia z kart zagranicznych producentów

Na kartach technicznych płyt produkowanych w Niemczech, Czechach czy Austrii zamiast atestu PZH (lub obok niego) pojawiają się inne skróty. Najczęściej spotkasz:

• KTW – niemiecka ocena higieniczna tworzyw sztucznych i elastomerów w kontakcie z wodą pitną, prowadzona według wytycznych Federalnego Urzędu Środowiska (UBA). Obecnie obowiązuje kryterium oceny KTW-BWGL, które zastąpiło wcześniejsze wytyczne; starsze karty mogą wciąż podawać po prostu „KTW”.
• DVGW W 270 – niemiecki arkusz roboczy dotyczący badania, czy materiał nie sprzyja namnażaniu mikroorganizmów na powierzchni stykającej się z wodą.
• WRAS (dawniej WRC) – brytyjskie dopuszczenie wyrobów do instalacji wody pitnej; niemetalowe materiały bada się według normy BS 6920.
• DVGW bez dopisku – DVGW to niemieckie stowarzyszenie branży gazowej i wodnej, więc samo to oznaczenie może dotyczyć dopuszczenia do gazu, a nie do wody. Sprawdź w dokumencie, do jakiego medium zostało wydane.

Zagraniczne dokumenty dobrze świadczą o materiale, ale nie zastępują automatycznie wymagań krajowych. Jeśli projekt lub zamawiający wskazuje „atest PZH”, trzeba wybrać materiał, który go ma.

Co zmienia dyrektywa UE o wodzie pitnej

Dyrektywa (UE) 2020/2184 w art. 11 wprowadza wspólne dla całej Unii wymagania dla materiałów i wyrobów stykających się z wodą do spożycia, w tym europejskie listy dopuszczonych substancji wyjściowych. Nowe zasady mają obejmować nowe wyroby wprowadzane na rynek od 31 grudnia 2026 r.

NIZP PZH-PIB informuje, że od 1 stycznia 2027 r. nie będzie już możliwe uzyskanie nowego krajowego atestu dla nowych wyrobów, a w okresie przejściowym – do 31 grudnia 2032 r. – mają być akceptowane dotychczasowe krajowe atesty i certyfikaty. Istotne jest, by atest był ważny na koniec 2026 r. Dla użytkownika oznacza to, że przez najbliższe lata nadal będzie się posługiwał atestami PZH, KTW czy WRAS, ale przy zakupach warto pytać o datę ważności dokumentu i o to, czy producent przygotowuje się do nowego systemu.

Które płyty uszczelkarskie mają dokumenty do wody pitnej

W naszej ofercie dokumenty dotyczące wody pitnej deklarują producenci kilku płyt. Poniżej zestawienie według kart technicznych producentów – przed zamówieniem zawsze warto poprosić o aktualną kopię atestu lub certyfikatu.

Szczegółowe parametry tych materiałów znajdziesz w kartach technicznych płyt. Jeśli w instalacji zamiast płyty włóknisto-gumowej lepiej sprawdzi się miękka guma, zapytaj o płyty gumowe EPDM z dokumentem do wody pitnej – dostępność zależy od producenta i grubości.

Wodociągi, zimna woda, c.w.u. – na co zwrócić uwagę

Sam dokument to nie wszystko. Uszczelka w instalacji wody pitnej musi też poprawnie pracować technicznie:

• Temperatura – w ciepłej wodzie użytkowej materiał pracuje w trudniejszych warunkach niż w zimnej. Sprawdź, czy atest i karta techniczna obejmują taką temperaturę.
• Dezynfekcja – instalacje bywają płukane i dezynfekowane środkami chlorowymi. Zapytaj, czy materiał to toleruje, szczególnie przy dezynfekcji termicznej i chemicznej powtarzanej regularnie.
• Grubość i kołnierz – na równych, sztywnych kołnierzach armatury wodociągowej zwykle wystarcza cienka płyta; grubszą stosuje się tam, gdzie kołnierze są nierówne. Więcej piszemy w poradniku o doborze grubości uszczelki.
• Ponowne użycie – uszczelki raz ściśniętej nie montuje się drugi raz. W wodzie pitnej to także kwestia higieny.
• Smary i pasty montażowe – jeśli używasz środków ułatwiających montaż, one również powinny być dopuszczone do kontaktu z wodą pitną.

Typowe przyczyny wycieków po montażu opisaliśmy w artykule Dlaczego uszczelka przecieka.

Jak zamówić uszczelki do instalacji wody pitnej

Żeby szybko dobrać właściwy materiał, w zapytaniu podaj:

• rodzaj wody (zimna, ciepła użytkowa) i temperaturę pracy,
• ciśnienie w instalacji,
• wymagany dokument: atest PZH, KTW, WRAS lub inny wskazany w projekcie,
• wymiary uszczelki (DN i PN kołnierza albo rysunek) i liczbę sztuk.

Uszczelki wycinamy z płyt i gumy nożem oscylacyjnym CNC – od jednej sztuki do wielotysięcznych serii. W zapytaniu zaznacz, jakiego dokumentu wymaga projekt – dobierzemy materiał, który go ma. Kształt możesz narysować w konfiguratorze uszczelek albo przesłać plik DXF. Zadzwoń lub napisz – pomożemy dobrać płytę do wody pitnej i przygotujemy wycenę.