Mikroguma i pianki – komórka zamknięta czy otwarta

Co to jest mikroguma i czym różni się od zwykłej pianki

Mikroguma, nazywana też gumą komórkową lub pianogumą, to kauczuk spieniony w trakcie wulkanizacji. W jego wnętrzu powstają drobne pęcherzyki gazu, dzięki czemu materiał jest lekki, miękki i sprężysty, a jednocześnie zachowuje cechy chemiczne gumy, z której powstał. Mikroguma EPDM ma więc odporność na warunki atmosferyczne typową dla EPDM, a mikroguma NBR – odporność na oleje typową dla NBR.

Pianki to szersze pojęcie. Obejmuje ono także spienione tworzywa, np. polietylen czy poliuretan, oraz pianki kauczukowe stosowane do izolacji instalacji. Dla osoby, która szuka materiału na uszczelkę, najważniejsza nie jest jednak nazwa handlowa, tylko budowa komórek: czy pęcherzyki są od siebie odizolowane, czy połączone ze sobą.

Komórka zamknięta – jak działa i do czego służy

W materiale o komórce zamkniętej każdy pęcherzyk jest osobną, szczelną „kapsułką”. Woda i powietrze nie mogą przepływać przez grubość materiału, a ściśnięta uszczelka zachowuje się jak bariera. Właśnie dlatego mikrogumę o komórce zamkniętej stosuje się tam, gdzie uszczelka ma zatrzymać wodę, pył, kurz i przeciągi.

Typowe zastosowania to uszczelki drzwi i klap, szaf sterowniczych, obudów urządzeń elektrycznych, pokryw, skrzynek i lamp zewnętrznych. Zamknięte komórki ograniczają też nasiąkanie, więc materiał nie gromadzi wilgoci i nie traci szczelności po deszczu czy myciu. Ta sama struktura sprawia, że pianki kauczukowe dobrze izolują termicznie i chronią rury przed kondensacją pary wodnej.

Ceną za szczelność jest nieco większa sztywność niż w piance otwartej o podobnej gęstości – do ściśnięcia uszczelki potrzebna jest większa siła docisku, co ma znaczenie przy lekkich drzwiczkach i cienkich blachach.

Komórka otwarta – kiedy ma przewagę

W piance o komórce otwartej ścianki pęcherzyków są przerwane, a pory tworzą połączoną sieć. Taki materiał działa trochę jak gąbka: jest bardzo miękki, łatwo się ściska małą siłą i „oddycha”, bo powietrze swobodnie przez niego przepływa. Może jednak wchłaniać wodę, dlatego sam w sobie nie uszczelnia przed cieczami.

Pianki otwartokomórkowe sprawdzają się przede wszystkim jako materiał wygłuszający, filtrujący, amortyzujący i ochronny – np. wyściółki opakowań, przekładki, elementy pochłaniające dźwięk wewnątrz obudów. Tam, gdzie potrzebna jest szczelność na wodę lub pył, lepszym wyborem będzie mikroguma o komórce zamkniętej. Część materiałów ma strukturę mieszaną, określaną jako półzamknięta – zawsze warto sprawdzić, co deklaruje producent w karcie.

Porównanie: komórka zamknięta i otwarta

Mikroguma EPDM – najczęstszy wybór na zewnątrz

Mikroguma EPDM to podstawowy materiał na uszczelki pracujące na zewnątrz i w wilgotnym otoczeniu. EPDM dobrze znosi wodę, ozon, promieniowanie UV i zmienne warunki pogodowe, więc uszczelka nie pęka i nie kruszeje tak szybko jak materiały mniej odporne na starzenie. Stosuje się ją w budownictwie, w szafach i rozdzielnicach, w drzwiach maszyn i kabin, w obudowach oświetlenia.

Do uszczelnień często wybiera się mikrogumę EPDM o gęstości rzędu 100–130 kg/m³. To kompromis między miękkością a odpornością na trwałe odkształcenie: materiał lżejszy łatwiej się ściska, ale może szybciej „siąść”, gęstszy dłużej trzyma kształt, lecz wymaga mocniejszego docisku. Dokładną gęstość, twardość i zakres temperatur pracy sprawdzaj zawsze w karcie konkretnego materiału.

Pamiętaj, że EPDM nie jest odporny na oleje i paliwa. Jeśli uszczelka będzie miała kontakt z olejem, smarem lub paliwem, potrzebna jest mikroguma NBR. Więcej o różnicach między kauczukami piszemy w poradniku EPDM, NBR, FKM czy silikon – jaką gumę wybrać.

NBR, CR i SBR – inne odmiany mikrogumy

Poza EPDM w ofercie pianek i mikrogumy PLASTCAR znajdują się także inne odmiany:

• NBR – olejoodporna, do maszyn, motoryzacji i miejsc narażonych na oleje, smary i paliwa,
• CR (neopren) – uniwersalna, z dobrą odpornością na starzenie i umiarkowaną na oleje,
• SBR – ekonomiczna, do zastosowań wewnątrz pomieszczeń, np. podkładek i przekładek.

Dla wyższych temperatur lepszym wyborem bywają płyty silikonowe, w tym silikon spieniony – zakres pracy zależy od konkretnego gatunku i jest podany w karcie producenta.

Jak dobrać grubość i ściśnięcie uszczelki z mikrogumy

Uszczelka z mikrogumy uszczelnia dopiero wtedy, gdy zostanie ściśnięta. Zbyt małe ściśnięcie zostawia szczeliny, zbyt duże – zgniata komórki i przyspiesza trwałe odkształcenie, po którym uszczelka przestaje wracać do kształtu. Przy doborze pomagają proste zasady:

• zmierz szczelinę, jaka zostaje po zamknięciu drzwi lub pokrywy, w kilku miejscach na obwodzie,
• dobierz grubość tak, aby materiał był ściśnięty w zakresie zalecanym przez producenta, a nie zgnieciony „na płasko”,
• przy lekkich elementach i słabych zamkach wybierz materiał miękki lub o mniejszej gęstości,
• gdy uszczelka ma być przyklejona, wybierz wersję z klejem i odpowiednio przygotuj podłoże – czyste, suche i odtłuszczone.

Przy materiałach miękkich ważna jest też dokładność wycięcia. O tym, jakich odchyłek wymiarowych się spodziewać, piszemy w poradniku o tolerancjach uszczelek ciętych z płyt i gumy.

Najczęstsze błędy przy wyborze pianki na uszczelkę

• Pianka otwartokomórkowa użyta tam, gdzie ma uszczelniać przed wodą – po pierwszym deszczu nasiąka i przepuszcza wilgoć.
• Mikroguma EPDM w kontakcie z olejem – materiał pęcznieje i traci właściwości.
• Za gruba uszczelka – drzwi trudno się zamykają, a materiał jest stale przeciążony.
• Za twardy materiał przy słabym docisku – uszczelka nie dolega na całym obwodzie.
• Klejenie na zakurzone lub zatłuszczone podłoże – uszczelka odpada po krótkim czasie.

Uszczelki z mikrogumy na wymiar

W PLASTCAR z arkuszy mikrogumy i pianek wycinamy uszczelki, ramki, podkładki i kształtki według rysunku, pliku DXF lub wzoru – od jednej sztuki do wielotysięcznych serii. Tniemy nożem oscylacyjnym CNC, który nie ściska i nie szarpie miękkiego materiału, więc krawędzie są równe nawet w grubych piankach. Wymiary możesz wstępnie określić w konfiguratorze uszczelek.

Napisz, gdzie uszczelka będzie pracować (na zewnątrz czy wewnątrz, kontakt z olejem, temperatura) i jaką szczelinę ma wypełnić – pomożemy dobrać rodzaj mikrogumy i przygotujemy wycenę wycinania uszczelek. Zapytania przyjmujemy przez stronę kontakt lub telefonicznie.