Świadectwo 3.1 i 3.2 wg EN 10204 – co oznacza przy uszczelkach

Czym jest norma EN 10204

EN 10204 (w Polsce PN-EN 10204) określa rodzaje dokumentów kontroli, które producent przekazuje odbiorcy razem z dostawą. Norma powstała z myślą o wyrobach metalowych – rurach, kołnierzach, śrubach, blachach – ale jej oznaczenia przyjęły się w całym przemyśle i często stosuje się je także do innych wyrobów, w tym materiałów uszczelniających. Dlatego w specyfikacjach zakupowych pojawiają się sformułowania w rodzaju „uszczelki z dokumentem 3.1 wg EN 10204”.

Norma nie mówi, jakie badania trzeba wykonać ani jakie wartości ma osiągnąć materiał. Te wymagania wynikają z zamówienia, normy wyrobu lub karty technicznej. EN 10204 określa jedynie, jaki dokument potwierdza ich spełnienie, co ma zawierać i kto go podpisuje.

Cztery rodzaje dokumentów: 2.1, 2.2, 3.1 i 3.2

Obecna wersja normy z 2004 roku przewiduje cztery rodzaje dokumentów. Starsze oznaczenia, takie jak 2.3, 3.1.A, 3.1.B czy 3.1.C, pochodzą z wydania z 1991 roku i zostały wycofane – jeśli pojawiają się jeszcze w dokumentacji zakładu, warto je zaktualizować.

Dokumenty typu 2 wystawia i podpisuje producent. Dokumenty typu 3 wymagają kontroli specyficznej i podpisu osoby niezależnej od produkcji, a w przypadku 3.2 – dodatkowo strony zewnętrznej.

Kontrola niespecyficzna i specyficzna – na czym polega różnica

To najważniejsze rozróżnienie w całej normie. Kontrola niespecyficzna oznacza, że producent podaje wyniki badań wyrobów wykonanych w ten sam sposób, ale niekoniecznie pochodzących z dostarczanej partii. Raport 2.2 mówi więc: „tak wygląda ten materiał z naszej produkcji”.

Kontrola specyficzna dotyczy konkretnie tych wyrobów, które trafiają do odbiorcy, albo jednostki badawczej, z której pochodzą – np. wyprodukowanej partii płyt. Świadectwo 3.1 lub 3.2 ma numer partii lub wytopu i wyniki badań przypisane właśnie do niej. Dzięki temu można prześledzić drogę materiału od producenta aż do miejsca montażu.

Kiedy klient wymaga świadectwa 3.1 lub 3.2

Do zwykłych remontów i napraw zwykle wystarcza karta techniczna materiału, a czasem deklaracja 2.1. Wymóg świadectwa odbioru pojawia się najczęściej tam, gdzie liczy się pełna identyfikowalność lub odbiór techniczny instalacji:

• urządzenia ciśnieniowe, kotły i rurociągi pary w energetyce i ciepłownictwie,
• instalacje chemiczne, petrochemiczne i rafineryjne,
• zakłady, w których system jakości wymaga dokumentu dla każdego elementu instalacji,
• projekty eksportowe i inwestycje z odbiorem przez jednostkę inspekcyjną.

Świadectwo 3.2 jest wymagane rzadziej, zwykle w dużych inwestycjach albo gdy przewidują to przepisy lub umowa. Oznacza udział inspektora zamawiającego lub jednostki zewnętrznej w odbiorze, więc wydłuża realizację i zwiększa koszt. Jeśli specyfikacja nie mówi tego wprost, warto upewnić się u zamawiającego, czy faktycznie potrzebny jest typ 3.2, czy wystarczy 3.1.

Świadectwo 3.1 a karta techniczna i atesty higieniczne

W praktyce słowem „atest” określa się kilka zupełnie różnych dokumentów. Warto je rozróżniać, bo każdy odpowiada na inne pytanie:

• karta techniczna podaje typowe właściwości materiału – temperaturę, ciśnienie, ściśliwość, odporność na media; jak ją czytać, wyjaśniamy w poradniku Jak czytać kartę techniczną płyty uszczelkarskiej,
• dokument kontroli wg EN 10204 potwierdza zgodność konkretnej dostawy z zamówieniem i – w typach 2.2, 3.1 i 3.2 – podaje wyniki badań,
• atesty i dopuszczenia (np. do wody pitnej, gazu, kontaktu z żywnością) potwierdzają, że materiał może być stosowany w danym zastosowaniu; więcej w poradniku Płyta uszczelkarska do wody pitnej – jakie atesty są potrzebne.

Świadectwo 3.1 nie zastępuje dopuszczenia do wody pitnej ani deklaracji do kontaktu z żywnością. Z kolei dopuszczenie nie jest dokumentem odbioru konkretnej partii. W wymagających zastosowaniach potrzebne bywają oba.

Identyfikowalność uszczelek ciętych z płyt

Uszczelka wycięta z płyty uszczelkarskiej, gumy czy PTFE jest tak dobrze udokumentowana, jak arkusz, z którego powstała. Dokument kontroli wystawia zwykle producent materiału dla określonej partii płyt. Żeby świadectwo miało sens, musi istnieć powiązanie między numerem partii na dokumencie a wyciętymi uszczelkami.

Dlatego wymóg dokumentu należy zgłosić przed realizacją zamówienia, a nie po dostawie. Pozwala to dobrać materiał z partii, dla której dokument jest dostępny, i oznaczyć wysyłkę tak, by odbiorca mógł połączyć uszczelki ze świadectwem. Przy uszczelkach z elementami metalowymi, takich jak uszczelki spiralne, dokumenty mogą dotyczyć osobno taśmy, wypełnienia i pierścieni.

Jak zamówić uszczelki z dokumentem kontroli

Najmniej nieporozumień powstaje, gdy wymagania są podane w zapytaniu od razu i precyzyjnie. Warto napisać:

• jaki typ dokumentu jest potrzebny – 2.1, 2.2, 3.1 czy 3.2 – z powołaniem na EN 10204,
• jaki materiał jest wymagany: nazwę płyty lub gatunek gumy, grubość, ewentualnie normę wyrobu,
• jakie właściwości mają być potwierdzone wynikami badań, jeśli zamawiający ma takie wymagania,
• czy dokument ma towarzyszyć każdej pozycji, czy całej dostawie,
• w przypadku 3.2 – kto będzie przedstawicielem zamawiającego lub jednostką inspekcyjną.

Dostępność danego typu dokumentu zależy od materiału i producenta płyty, dlatego zawsze potwierdzamy ją przed przyjęciem zamówienia. Gdy materiał nie jest jeszcze wybrany, pomoże moduł doboru materiału uszczelniającego, a karty płyt znajdziesz w zakładce karty techniczne.

Uszczelki z dokumentacją – zapytaj o wycenę

W PLASTCAR wycinamy uszczelki nożem oscylacyjnym CNC z ponad 50 rodzajów płyt – od jednej sztuki do wielotysięcznych serii. Jeśli Twoje zamówienie wymaga dokumentu kontroli wg EN 10204, napisz to w zapytaniu razem z rysunkiem lub plikiem DXF, materiałem i ilością. Sprawdzimy, dla których płyt uszczelkarskich potrzebny dokument jest dostępny, i przygotujemy wycenę wycinania uszczelek. Zapytania przyjmujemy przez stronę kontakt lub telefonicznie.